De impact van media op ons dagelijks leven wordt steeds groter. Ook bij kinderen. Daarom hebben we bij Doomijn een mediabeleid. We leren kinderen bewust om te gaan met media.
Tijdens ons gratis webinar ‘Gezond schermgebruik: bestaat dat?’ vertellen beleidsadviseur Désirée Dobma en pedagogisch coach Eline Mulder – Scholten je alles over mediawijsheid en -opvoeding. Want gezond schermgebruik: bestaat dat eigenlijk wel? Hoeveel schermtijd is veel en hoe zit dat eigenlijk bij jonge kinderen?
Wil je na het webinar nog meer lezen over mediawijsheid? Dan zijn dit een aantal handige websites:
Tijdens het webinar konden ouders en professionals vragen stellen en reageren op wat er gezegd werd in het webinar. Deze vragen en opmerkingen, met een reactie van Désirée, lees je hier.
Mijn vriend zit heel veel achter z’n computer en de tv. Wij hebben een baby van 11 maanden die hij ook wel op z’n schoot zet terwijl hij gamed. Is dit schadelijk voor ons kindje?
Goed dat je deze vraag stelt! We raden aan om alert te zijn op hoeveel tijd dit gebeurt en hoe lang. En vooral: hoe is je kindje hierbij betrokken? Kan je baby direct op het scherm kijken? Zijn dat snelle beelden? Hoort de baby bijvoorbeeld ook veel verschillende geluiden? Dat heeft impact op het brein van jullie baby.
We willen graag meegeven dat jonge kinderen groeien door echt contact, bewegen en met alle zintuigen te ervaren. Hun hersenen ontwikkelen zich razendsnel. Het kan een goed idee zijn om samen te kijken of je vriend de tijd tussen het scherm en echte contactmomenten goed verdeelt.
Onze baby kijk vaak in de telefoon omdat we daarmee videobellen met de familie. Hoe kijken jullie daartegenaan?
Jullie baby heeft waarschijnlijk het verband al gelegd dat op die telefoon iets leuks gebeurde; daar is soms sprake van contact in het scherm. En soms videobellen is om die reden niet erg. We raden aan om de telefoon verder nog niet aan de baby te geven. Ontdekken wat een telefoon kan, komt later. In de huishoek op onze peuteropvang is bijvoorbeeld soms een kapot exemplaar te vinden, zodat kinderen in hun rollenspel het bellen na kunnen spelen. Voor jouw baby raden we aan om ander speelgoed en materialen uit de echte wereld aan te bieden (bijvoorbeeld lepels, verschillende stukjes stof). Door daarmee te spelen, kan je baby veel meer ervaren en dus leren.
Steunen jullie het initiatief ‘smartphonevrij opgroeien’?
We steunen dit initiatief niet direct. Wij houden ons aan de richtlijnen voor schermgebruik van het Nederlands Jeugdinstituut (NJI). Die zijn trouwens door de World Health Organisation ook opgesteld en gelden dus wereldwijd. We vinden het bij Doomijn ook belangrijk om de leeftijdsgrenzen voor de verschillende apps te hanteren. Deze zijn tenminste 13 jaar en ouder voor veel gangbare apps als Facebook, Snapchat en Tiktok. Maar ze gelden ook voor Whatsapp en open AI (Chat GPT). Daarmee is de realiteit dus dat kinderen nog geen smartphone nodig hebben. Als je al beeldschermen aanbiedt, zijn grotere beeldschermen bovendien beter. Op onze bso’s leggen kinderen hun smartphone weg. Dus eigenlijk bieden we voor kinderen tot de middelbare schoolleeftijd wel een smartphonevrije omgeving op onze opvang.
Mijn kind wordt bijna 2 en heeft geen schermtijd gehad. Ze is dol op boekjes. Ik wil als ze 2 wordt schermtijd introduceren en vraag me af wat geschikte programma’s zijn die niet te lang duren zodat ze kan wennen.
Geschikte programma’s zijn bijvoorbeeld Nijntje en Sesamstraat van vroeger. Dat wordt niet meer uitgezonden op tv, maar via streamingdiensten kun je ze wel vinden. Het gaat dus om programma’s die niet te snel van beeld wisselen, geen verschillende geluiden tegelijk laten horen en die gaan over situaties uit het dagelijks leven van je peuter. Daarbij zijn ze niet spannend, is er geen probleem of conflict en al helemaal geen sprake van een ‘cliffhanger’. De meeste programma’s van tegenwoordig zijn zo gemaakt dat je kind zo lang mogelijk blijft kijken. Kinderen lijken helemaal geboeid, maar feitelijk raken hun hersenen overbelast. Een risico is dat kinderen later problemen krijgen met aandacht en concentratie; de echte wereld gaat ook niet zo snel.
Schermvrij Opvoeden biedt een mooie checklist om te kijken of een programma geschikt is. Programma’s van zo’n 10 tot 15 jaar geleden zijn dat vaak wel.
Getipt door ouders: Casper en Emma, Tik Tak, Teletubbies, De Vuilniswagen (3+), Juf Roos, Buurman & Buurman, Pieter Post.
Wij hebben twee meiden van 3 en 1. Volgend zomer willen we met de auto naar het buitenland. Is het heel erg om voor de lange reis schermpjes mee te nemen zodat ze een filmpje kunnen kijken als ze verveeld zijn? Puur op het moment dat ze zich niet meer vermaken.
Deze vraag is heel begrijpelijk. Een scherm bieden als er even echt geen spel voorhanden is of werkt, is dan helemaal niet erg. Dat geldt ook gewoon voor thuis. De richtlijnen zijn belangrijk om zoveel mogelijk te volgen. Maar op een lange reis een filmpje aanzetten is best logisch, als dat nodig is. Belangrijk is dan om de geschiktheid voor de leeftijd te checken. Een filmpje voor jouw dochter van 3 is dan niet persé schadelijk voor jouw dochter van 1 jaar.
Maya de Bij, is dat te snel?
De Maya de Bij van tegenwoordig is op zich geschikt voor peuters. De beelden volgen elkaar niet heel snel op. Wel komt Maya soms in de problemen, dat kan wat spannend zijn maar het komt gelukkig altijd goed. De verhaallijnen zijn positief en gaan over onderwerpen die herkenbaar zijn. Net als met andere beelden, raden we aan om samen met je kind te kijken of in ieder geval mee te krijgen wat je kind ziet. Dan kun je er nog over praten, bijvoorbeeld als het spannend was.
Onze dochter van 2,5 is een moeilijke eter. Als ze echt niet wilt avondeten, zetten wij soms een tekenfilm op de telefoon aan. Dit helpt haar te eten. Hebben jullie nog alternatieven of tips hiervoor?
Het scherm leidt jouw dochter in dit geval wat af van eten. Soms een scherm bieden is dan begrijpelijk. We raden wel aan om dat niet te vaak te doen, dan wordt het misschien een gewoonte. Ander – gezellig – contact aan tafel is een beter alternatief. Gezellig kletsen of een verhaaltje bijvoorbeeld.
Soms wordt een spiegel aangeraden. Hier is echter nog geen wetenschappelijk bewijs voor. Kinderen leren in deze leeftijd het meest van wat ze anderen (dus niet zichzelf in de spiegel) zien doen. Wat je misschien ook helpt is dat het veel voorkomt dat kinderen in deze leeftijd moeilijk eten. Hier zijn ook veel tips voor en maakten we zelfs een webinar over. De belangrijkste is om je als ouder niet al te druk te maken. Kleine stapjes, herhaling en proberen zijn al goede stappen.
Hoe breng je kinderen terug van series met snelle beelden naar series met langzamere beelden?
Dat is een goede vraag. Het kan inderdaad zijn dat het kind de snelle beelden al gewend is, dan is overstappen misschien lastig. Het is wel aan te raden, en hierbij is het goed om je te beseffen dat het normaal is dat jonge kinderen nog een korte spanningsboog hebben en dus snel weer afgeleid zijn. Waar kinderen naar de snelle beelden nog lang en helemaal geboeid keken (wat feitelijk overprikkeling is), zijn kinderen bij langzamere beelden ook snel weer uitgekeken en dat is heel normaal.
Hoe geldt dit voor luisterverhalen?
Luisterverhalen zijn aanbod zonder een beeldscherm. Daarvoor zijn de richtlijnen dus iets ruimer, een half uur langer. Bovendien bewegen veel kinderen terwijl ze luisteren en dat is mooi mee genomen.
Hoelang mogen mijn ouders dan op het scherm, ik ben 11.
Dat is een heel mooie vraag! Voor volwassenen zijn er geen harde richtlijnen, maar wel zaken die belangrijk zijn. Bijvoorbeeld: regelmatig pauze, genoeg bewegen en niet te lang achter elkaar stilzitten. Daarom is het goed dat ook volwassenen zichzelf heel bewust afvragen of het echt nodig is om op hun telefoon te zitten en of ze daar echt zo lang mee bezig willen zijn. Als het je lukt, kun je daar ook eens met je ouders over praten. We kunnen ons voorstellen dat je bijvoorbeeld zou willen dat ze soms even niet op een scherm zitten om samen met jou te praten of wat te doen. Vraag je ouders bijvoorbeeld: “Denk je er weleens over na hoe lang jij op een scherm zit?” Of: “Zullen we nu samen gaan wandelen of een spelletje doen zonder dat jij op je telefoon kijkt?”
Bestaat gezond schermgebruik?
Ja, dat bestaat dus zeker voor kinderen. De richtlijnen zijn duidelijk en ook de leeftijdsgrenzen en kaders per leeftijd geven aan wat wel en niet gezond is voor je kind. Voor volwassenen ligt dat anders. Daarvoor bestaan tips, zoals je houding afwisselen, zorgen voor genoeg beweging en vooral: bewust gebruik. Dat betekent dus dat je hier zelf moet zorgen voor een goede, gezonde balans.
Ik heb een vraag namens een niet-Nederlandstalige ouder. Hij wil hier wel meer over weten, maar kan een webinar niet volgen qua taal. Is het mogelijk dat er een soort samenvatting in eenvoudige bewoordingen voor deze ouder(s) komt?
Wat mooi dat deze ouder hier meer over wil weten. Op deze pagina delen we een aantal tips uit het webinar waar de ouder het nog eens rustig na kan lezen.
Zelf heb ik mijn kinderen weinig tot geen tv en pc laten kijken. Helaas werd het mij als ouder “verplicht” om mijn kind vanaf groep 6-7 een telefoon te geven omdat ze anders niet de opdrachten op school mee kon maken. Dit vind ik echt belachelijk, daarnaast vind ik ook dat school het goede voorbeeld moet geven.
Deze reactie begrijpen we helemaal. Dat wat de school hier vraagt, sluit ook niet helemaal aan bij ons beleid. We raden aan om hier met de leerkracht over in gesprek te gaan. Er zijn vast andere mogelijkheden om opdrachten aan kinderen mee te geven en hierover te praten in de klas.
Onze twee zoons van 8 en 10 jaar kunnen zonder moeite lang achter het ‘scherm’ zitten. Het verbaast mij dat het lijkt dat er ‘niets’ anders meer te doen is..
Schermen zijn inderdaad erg boeiend. Het is ook bekend dat er in die tijd een ‘geluksstofje’ in je hersenen wordt aangemaakt, dus je wordt er eigenlijk voor beloond. Daarom is het goed om afspraken met je zoons te maken over de momenten dat ze achter een scherm zitten (en ook over wat ze doen). Net als bij de rest van de opvoeding is het goed als er bepaalde regels en afspraken gelden. Als je die samen met je kind maakt, wordt het al wat makkelijker om elkaar hieraan te houden. We raden aan om in die afspraken ook op te nemen wanneer de kinderen naar buiten gaan en gaan bewegen.
Is er ergens een overzicht van “goede” series?
Er bestaat geen officiële lijst van geschikte series. Het Nederlands Jeugdinstituut heeft op een rij gezet waar je op moet letten bij het kiezen van programma’s. En op de site van Schermvrij Opvoeden is een lijst te vinden met categorieën, waarmee je ook zelf na kunt gaan of een serie geschikt is.
Grenzen stellen is belangrijk voor de ontwikkeling van ieder kind. Thuis én op de kinderopvang. Een grens geeft duidelijkheid en dat draagt bij aan een gevoel van veiligheid. Maar wanneer is het goed om een grens te stellen? Hoe doe je dat op een juiste manier? En hoe houd je dat consequent vol?
